SUD en VoC: zo gebruik je de twee schalen van EMDR
Tijdens een EMDR-sessie komen twee korte vragen steeds terug: “Hoe belastend voelt het nu?” en “Hoe waar voelen die woorden voor je?” De antwoorden, de SUD- en VoC-scores, laten zien hoe ver de verwerking gevorderd is, wanneer je naar de volgende fase gaat en of een doelherinnering (target) echt verwerkt is. Deze handleiding legt beide schalen uit en hoe je ze goed gebruikt, ook online.
De SUD-schaal (0–10)
SUD staat voor Subjective Units of Disturbance. De schaal komt uit de gedragstherapie: Joseph Wolpe ontwikkelde hem om gevreesde situaties te rangschikken tijdens systematische desensitisatie, op een schaal van 0 tot 100. EMDR gebruikt een versie van 0 tot 10, van 0 (geen spanning, neutraal) tot 10 (de hoogste spanning die je je kunt voorstellen).
Een gebruikelijke manier van vragen, zodra de cliënt het beeld, de negatieve cognitie en de emotie in gedachten heeft:
“Op een schaal van 0 tot 10, waarbij 0 geen spanning of neutraal is en 10 de hoogste spanning die je je kunt voorstellen, hoe belastend voelt het nu voor je?”
Twee details zijn belangrijk. De score gaat over hoe de herinnering nu voelt, niet over hoe erg de gebeurtenis destijds was. En het gaat om de herinnering als geheel zoals die geactiveerd is, niet om één los detail.
De VoC-schaal (1–7)
VoC staat voor Validity of Cognition. Francine Shapiro introduceerde de schaal in haar eerste gecontroleerde studie naar de methode, in 1989 gepubliceerd in het Journal of Traumatic Stress. De schaal meet hoe waar de positieve cognitie op gevoelsniveau voelt, van 1 (helemaal niet waar) tot 7 (helemaal waar).
“Als je aan dat beeld denkt, hoe waar voelen de woorden ‘Ik kan mezelf nu beschermen’ nu voor je, van 1, helemaal niet waar, tot 7, helemaal waar?”
Vraag naar een gevoelde score, niet naar een verstandelijk oordeel. Veel cliënten weten dat de positieve uitspraak logisch gezien klopt; de VoC vraagt hoe waar die voelt.
Wanneer je welke schaal afneemt
| Fase | SUD | VoC |
|---|---|---|
| 3 Beoordeling | Beginscore van de doelherinnering | Beginscore van de positieve cognitie |
| 4 Desensitisatie | Als je terugkeert naar de doelherinnering en wat de cliënt meldt neutraal of positief is geworden | – |
| 5 Installatie | – | Na elke set, met 7 als doel |
| 8 Herbeoordeling | Aan het begin van de volgende sessie | Is de positieve cognitie overeind gebleven? |
Tijdens de desensitisatie vraag je niet na elke set naar de SUD. Te vaak vragen haalt de cliënt uit de verwerking en zet hem of haar aan het beoordelen. Vraag pas naar de SUD als de associaties tot rust lijken te komen en je teruggaat naar de doelherinnering.
Wanneer is een doelherinnering verwerkt?
- SUD 0 is het doel van de desensitisatie. Een SUD van 1 kun je accepteren als een kleine resterende spanning ecologisch valide is, bijvoorbeeld wat verdriet om een echt verlies.
- VoC 7 is het doel van de installatie. Blijft de score op 6 of lager, vraag dan wat ervoor zorgt dat het niet helemaal waar is. Het antwoord wijst vaak op een blokkerende overtuiging of een andere herinnering die apart aandacht nodig heeft.
- Een lichaamsscan zonder restspanning bevestigt het resultaat.
Wees voorzichtig met een SUD die heel snel daalt, vooral bij een cliënt die het je naar de zin wil maken of die snel dissocieert. Een laag cijfer bij een gespannen lichaam of een vlakke stem verdient een nadere blik.
Als de cijfers niet veranderen
- De SUD blijft hoog na een paar sets zonder nieuw materiaal: de verwerking draait mogelijk in een kringetje. Verander de richting, snelheid of soort bilaterale stimulatie, of gebruik een cognitive interweave.
- De SUD stijgt: dat gebeurt vaak in het begin van de verwerking, als de herinnering levendiger wordt. Ga door zolang de cliënt binnen het tolerantievenster (window of tolerance) blijft en zich naast de herinnering ook bewust is van het heden.
- Er komen steeds nieuwe herinneringen op: de cliënt is mogelijk in een ander herinneringsnetwerk terechtgekomen. Noteer ze als mogelijke doelherinneringen voor later en keer terug naar de oorspronkelijke.
- De VoC blijft laag: zoek naar een blokkerende overtuiging (“Als ik dit loslaat, betekent het dat het er niet toe deed”), of kijk of de positieve cognitie wel realistisch is.
Online naar scores vragen
- Stop de prikkel voordat je vraagt, zodat de cliënt je in het videogesprek kan aankijken.
- Sommige cliënten vinden het lastig om een cijfer te noemen. Ze kunnen het met hun vingers laten zien, of een punt aanwijzen op een lijn die ze op papier hebben getekend.
- Spreek met tweetalige cliënten af in welke taal je de doelherinnering en de schalen uitvraagt. Een herinnering kan anders voelen afhankelijk van de taal (zie EMDR in een tweede taal).
- Noteer de scores meteen. Met een gratis account bij Remote EMDR bewaar je ze als notities in het dossier van de patiënt, naast de sessiegeschiedenis.