SUD i VoC: jak korzystać z dwóch skal EMDR
Przez każdą sesję EMDR przewijają się dwa krótkie pytania: „Jak bardzo to teraz przeszkadza?” i „Na ile prawdziwe wydają się te słowa?”. Odpowiedzi, czyli oceny SUD i VoC, mówią, na jakim etapie jest przetwarzanie, kiedy przejść do następnej fazy i czy praca nad wspomnieniem naprawdę jest zakończona. Ten poradnik wyjaśnia obie skale i podpowiada, jak dobrze z nich korzystać, także online.
Skala SUD (0–10)
SUD to skrót od Subjective Units of Disturbance, czyli subiektywnych jednostek dyskomfortu. Skala wywodzi się z terapii behawioralnej: Joseph Wolpe opracował ją do porządkowania sytuacji lękowych w systematycznej desensytyzacji, na skali od 0 do 100. W EMDR używa się wersji od 0 do 10, gdzie 0 oznacza brak dyskomfortu (stan neutralny), a 10 największy dyskomfort, jaki można sobie wyobrazić.
Typowy sposób zadania pytania, gdy klient ma w umyśle obraz, negatywne przekonanie i emocję:
„Na skali od 0 do 10, gdzie 0 oznacza brak dyskomfortu lub stan neutralny, a 10 największy dyskomfort, jaki możesz sobie wyobrazić, jak bardzo przeszkadza Ci to teraz?”
Ważne są dwa szczegóły. Ocena dotyczy tego, jak wspomnienie odczuwa się teraz, a nie tego, jak złe było wydarzenie wtedy. I dotyczy całego aktywowanego wspomnienia, a nie jednego wyrwanego z kontekstu szczegółu.
Skala VoC (1–7)
VoC to skrót od Validity of Cognition, czyli poczucia prawdziwości przekonania. Francine Shapiro wprowadziła ją w swoim pierwszym kontrolowanym badaniu tej metody, opublikowanym w 1989 roku w Journal of Traumatic Stress. Skala mierzy, na ile prawdziwe wydaje się pozytywne przekonanie „w środku”, od 1 (całkowicie fałszywe) do 7 (całkowicie prawdziwe).
„Kiedy myślisz o tym obrazie, na ile prawdziwe wydają Ci się teraz słowa »teraz potrafię się obronić«, od 1, całkowicie fałszywe, do 7, całkowicie prawdziwe?”
Pytaj o odczucie, a nie o ocenę intelektualną. Wielu klientów wie, że pozytywne stwierdzenie jest logicznie prawdziwe; VoC pyta o to, na ile prawdziwe się wydaje.
Kiedy sprawdzać każdą ze skal
| Faza | SUD | VoC |
|---|---|---|
| 3 Ocena | Wyjściowa ocena wspomnienia | Wyjściowa ocena pozytywnego przekonania |
| 4 Odwrażliwianie | Po powrocie do wspomnienia, gdy relacje klienta stały się neutralne lub pozytywne | – |
| 5 Instalacja | – | Po każdej serii, aż do 7 |
| 8 Ponowna ocena | Na początku kolejnej sesji | Czy pozytywne przekonanie się utrzymało? |
Podczas odwrażliwiania nie pytaj o SUD po każdej serii. Zbyt częste pytania wyciągają klienta z przetwarzania i skłaniają do oceniania. Sprawdzaj SUD, gdy skojarzenia wydają się wyciszać i wracasz do wspomnienia docelowego.
Kiedy praca nad wspomnieniem jest zakończona?
- SUD 0 to cel odwrażliwiania. SUD 1 można przyjąć, gdy niewielki pozostały dyskomfort jest trafny ekologicznie, np. pewien smutek z powodu realnej straty.
- VoC 7 to cel instalacji. Jeśli wynik zatrzymuje się na 6 lub niżej, zapytaj, co sprawia, że przekonanie nie jest całkowicie prawdziwe. Odpowiedź często wskazuje na blokujące przekonanie albo inne wspomnienie, które wymaga osobnej pracy.
- Czyste skanowanie ciała potwierdza wynik.
Zachowaj ostrożność, gdy SUD spada bardzo szybko, zwłaszcza u klienta, który chce sprostać oczekiwaniom albo ma skłonność do dysocjacji. Niska liczba przy napiętym ciele lub płaskim głosie zasługuje na bliższe przyjrzenie się.
Gdy wyniki się nie zmieniają
- SUD pozostaje wysoki po kilku seriach bez nowego materiału: przetwarzanie może się zapętlać. Zmień kierunek, prędkość lub rodzaj stymulacji bilateralnej albo zastosuj interwencję poznawczą.
- SUD rośnie: to częste na początku przetwarzania, gdy wspomnienie staje się bardziej wyraziste. Kontynuuj, dopóki klient pozostaje w swoim oknie tolerancji i jest świadomy zarówno wspomnienia, jak i teraźniejszości.
- Pojawiają się kolejne wspomnienia: klient mógł przejść do innej sieci wspomnień. Zanotuj je jako możliwe przyszłe cele i wróć do pierwotnego wspomnienia.
- VoC pozostaje niski: poszukaj blokującego przekonania („Jeśli to odpuszczę, będzie znaczyło, że to nie miało znaczenia”) albo sprawdź, czy pozytywne przekonanie jest realistyczne.
Pytanie o oceny online
- Zatrzymaj bodziec, zanim zapytasz, żeby klient mógł spojrzeć na Ciebie w rozmowie wideo.
- Niektórym klientom trudno podać liczbę. Mogą ją pokazać na palcach albo wskazać punkt na linii narysowanej na kartce.
- Z klientami dwujęzycznymi ustal, w jakim języku pracujecie nad wspomnieniem i skalami. Wspomnienie może być odczuwane inaczej w zależności od języka (zobacz EMDR w drugim języku).
- Zapisuj oceny od razu. Z darmowym kontem Remote EMDR możesz trzymać je jako notatki w dossier pacjenta, obok historii sesji.